“ İZAHA DAVET MÜESSESESİ ”

Vergi Usul Kanunu’nun mülga 370. maddesi, “İzaha davet” başlığı altında yeniden düzenlenmiş ve böylece vergi sistemimizde yeni bir müessese ihdas edilmiştir. İzaha davet müessesesi, verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitlerle ilgili olarak aynı merciler tarafından mükelleflerden açıklama talep edilmesidir.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda vergi ziyaına sebebiyet vermediği anlaşılan mükelleflerin konuyla ilgili vergi incelemesine veya takdire sevk edilmesi önlenmektedir. Ancak vergi ziyaına sebebiyet verildiği durumlarda ise belirli şartlar dâhilinde indirimli ceza uygulanmak suretiyle mükellefler daha ağır müeyyidelerden korunmaktadır. İzaha davet müessesesi ile mali idare ve mükellefler arasındaki uyuşmazlıkların azaltılması amaçlanmıştır.

Gündemdeki 7143 Sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması

Kanunu’nun son başvuru süresi olan 27.08.2018 tarihinden itibaren Gelir İdaresi Başkanlığı’nın izaha davet müessesesine hız vereceği ve etkin bir şekilde uygulayacağı ifade edilmektedir. Bu nedenle İzaha davet uygulamasının mükellefler tarafından ayrıntılı şekilde bilinmesinin faydalı olacağını düşünüyoruz.

İzaha Davet Kapsamındaki Konular

Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen ‘İzaha Davet’ kapsamına alınan konular aşağıda yer almaktadır.

• Ba-Bs Bildirim Formlarında Yer Alan Bilgilerin Analizi Sonucu İzaha Davet

Ba-Bs bildirim formlar üzerinden yapılan çapraz kontroller neticesinde, vergi ziyaaına sebebiyet vermiş olabileceğine dair haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Kredi Kartı Satış Bilgileri ile Katma Değer Vergisi Beyannamelerinin Karşılaştırılması Sonucu İzaha Davet

Banka ve benzeri finans kurumlarından alınan bilgilere göre, kredi kartı satış cihazı kullanan mükelleflerin, yaptıkları satış tutarları ile KDV beyannamelerinin karşılaştırılması sonucunda vergi ziyaaına sebebiyet vermiş olabileceğine dair haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Yıllık Beyannameler ile Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamelerinin Karşılaştırılması Sonucu İzaha Davet

Serbest meslek kazancı, ücret, gayrimenkul sermaye iradı gibi tevkifata tabi gelir elde edenler tarafından verilen yıllık gelir vergisi beyannameleri ile bu gelirler üzerinden tevkifat yapanların verdikleri muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin karşılaştırılması sonucunda vergi ziyaaına sebebiyet vermiş olabileceğine dair haklarında ön tespit bulunanlar izaha davet edilir.

• Çeşitli Kurum ve Kuruluşlardan Elde Edilen Bilgiler ile Asgari Ücret Tarifelerinin Karşılaştırılması Sonucu İzaha Davet

Çeşitli kurum ve kuruluşlardan elde edilen bilgilerle Avukatlık Kanunu’nun 164 ve 168. maddeleri ile 3568 sayılı Kanun’un 46. maddesi kapsamında belirlenen asgari ücret tarifelerinin karşılaştırılması sonucunda, serbest meslek kazancını ve hesaplanması gereken KDV’yi ilgili dönem beyannamelerinde beyan etmediği veya eksik beyan ettiği yönünde haklarında ön tespit bulunan avukatlar ve 3568 sayılı Kanun kapsamındaki meslek mensupları izaha davet edilir.

• Yıllık Gelir ve Kurumlar Vergisi Beyannameleri Üzerinde Yapılan İndirimleri, Kanuni Oranları Aşan Mükelleflerin İzaha Davet Edilmesi

Bağış ve yardımlar, eğitim ve sağlık harcamaları ile girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlar belirli oranlar aşılmamak şartıyla beyan edilen gelirden veya kurum kazancından indirim konusu yapılabilmektedir. Bu kapsamda, söz konusu oranlar üzerinde indirim yaptıklarına dair haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Dağıttığı Kâr Üzerinden Tevkifat Yapmadığı Tespit Edilenlerin İzaha Davet Edilmesi
Tam mükellef kurumlar dağıtmış oldukları kârlar üzerinden vergi kesintisi yapmak ve kesinti tutarını vergi dairesine yatırmak zorundadır. Bu kapsamda dağıtmış oldukları kârlar üzerinden vergi kesintisi yapmadıkları yönünde haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Geçmiş Yıl Zararlarının Mahsubu Yönünden İzaha Davet

Geçmiş yıl zararlarının indirimi ile ilgili olarak Kurumlar Vergisi Kanunu ve Gelir Vergisi Kanununda yer alan şartları ihlal etmek suretiyle geçmiş yıl zararlarını gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yaptığı yönünde haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• İştirak Kazançlarını İlgili Hesapta Göstermeyen Mükelleflerin İzaha Davet Edilmesi
İştirak kazançlarının, muhasebe kayıtlarında iştiraklerden temettü gelirlerinin izlendiği hesaplarda gösterildikten sonra, beyannamede istisnalar arasında yer alması gerekmektedir. Söz konusu hesaplarda, elde edilen iştirak kazançlarının yer almaması ya da bu hesapların hiç kullanılmaması hallerinde, bu kazançları beyanname üzerinde istisna olarak gösterdiğine dair haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Kurumlar Vergisi Kanunu 5/1-e Maddesindeki İstisna ile İlgili Olarak İzaha Davet
Taşınmaz ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan hakları satış kazancı istisnası şartlarının ihlal edildiği yönünde haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Örtülü Sermaye İle İlgili Olarak İzaha Davet

Ortaklara olan borçların toplamının, öz sermayenin üç katından fazla olduğu yönünde haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Ortaklardan Alacaklar İle İlgili Olarak İzaha Davet

Dönem sonu bilançosunda “Ortaklardan Alacaklar” hesabında bakiye bulunmakla birlikte gelir tablosunda faiz geliri beyan etmediği yönünde haklarında ön tespit bulunan mükellefler izaha davet edilir.

• Ortaklık Hakları veya Hisselerini Elden Çıkarılması İle İlgili Olarak Limited Şirket Ortaklarının İzaha Davet Edilmesi

Ortaklık hak ve hisselerini elden çıkardıkları halde gelir vergisi beyannamesi vermedikleri veya vermiş oldukları gelir vergisi beyannamesinde bu gelirleri beyan etmedikleri yönünde haklarında ön tespit bulunan limited şirket ortakları izaha davet edilir.

• Gayrimenkul Alım/Satım Bedellerinin Eksik Beyan Edilmesi İle İlgili Olarak İzaha Davet
Gayrimenkul alım/satım işlemlerine ilişkin olarak, tapu daireleri, banka ve benzeri finans kurumları ile diğer kurum ve kuruluşlardan elde edilen bilgilerin karşılaştırılması sonucunda, alım/satım bedelinin eksik beyan edilmiş olabileceğine dair haklarında ön tespit bulunanlar izaha davet edilir.

• Gayrimenkullere İlişkin Değer Artışı Kazançları Yönünden İzaha Davet

Gelir Vergisi Kanununu mükerrer 80/6. maddesine göre değer artışı kazancı olarak sayılanlardan tapuya tescil edilen gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğanlara ilişkin olarak, tapu dairelerinden elde edilen verilere göre, gayrimenkulleri iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkardıkları ve istisna haddinin üstünde kazanç elde ettikleri halde beyanname vermediklerine dair haklarında ön tespit bulunanlar izaha davet edilir.

• Gayrimenkul Sermaye İratları İle İlgili Olarak İzaha Davet

Banka, finans kurumları, PTT veya abonelerine elektrik, su, doğalgaz, internet hizmeti vb. mal ve hizmetleri teslim eden/sunan kurumlar ile diğer kurum ve kuruluşlardan alınan bilgilerin değerlendirilmesi neticesinde, kira geliri elde ettiği anlaşılanlar ile muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde yapılan tevkifat tutarına göre istisna ve beyan sınırı üzerinde kira geliri elde ettiği anlaşılanlardan gayrimenkul sermaye iratlarını beyan etmediklerine veya eksik/hatalı beyan ettiklerine dair haklarında ön tespit bulunanlar izaha davet edilir.

• Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanılması İle İlgili Olarak İzaha Davet
Vergi Usul Kanunu 359. maddesinde sayılan fiillerle verginin ziyaaına neden olunabileceği hallerde izaha davet hükümleri uygulanmayacaktır.

Ancak, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair vergi inceleme raporlarına istinaden yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarının; her bir belge itibarıyla 50.000 TL’yi (KDV hariç) geçmemesi ve mükellefin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmaması kaydıyla mükellefler izaha davet edilir.

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair her bir ön tespit itibarıyla tüm belge tutarlarının vergiler hariç ayrı ayrı 50.000 TL ve altında olması ve diğer şartların da gerçekleşmesi halinde mükellefler izaha davet edilir. Ancak her bir ön tespite ilişkin olarak herhangi bir belge tutarının vergiler hariç 50.000 TL üzerinde olması durumunda, bu belgeyi kullanan mükellefin diğer benzer mahiyetteki belge ve/veya belgeleri tutarı 50.000 TL altında olsa dahi tüm bu belgelere ilişkin izaha davette bulunulması mümkün değildir.

Ön Tespit

İzaha davet kapsamında indirimli ceza uygulanabilmesi için yetkili merciler tarafından ön tespit yapılması gerekmektedir.

Ön tespit, vergi incelemesi yapmaya ve/veya mükellefler, mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişilerden bilgi toplamaya yetkili kılınanlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak elde edilen bilgi, bulgu veya verilerin İzah Değerlendirme Komisyonuna intikal ettirilmesi neticesinde, komisyon tarafından verginin ziyaa uğramış olabileceği ve mükellefin izaha davet edilebileceği yönünde yapılan tespiti ifade eder.

Ön Tespitin Şartları

• Ön tespitin ilgili olduğu konuya ilişkin olarak; mükellef nezdinde vergi incelemesine başlanılmamış veya mükellefin takdir komisyonuna sevk edilmemiş olması,

• Ön tespitle ilgili konu hakkında, tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olması,

• Ön tespitin Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde kurulan İzah Değerlendirme Komisyonları tarafından yapılmış olması,
gerekmektedir.

İzah Değerlendirme Komisyonu

İzah Değerlendirme Komisyonları,

• Kendisine intikal ettirilen bilgi, bulgu veya verilerden hareketle verginin ziyaa uğramış olabileceğine ilişkin, maddede belirtilen ön tespiti yapar.

• İzaha davet yazısını, tebliğ edilmek üzere, haklarında ön tespit yapılanlara gönderir.
• Kendisine yapılacak izahları değerlendirip sonuçlandırır.

Komisyon haklarında ön tespit yapılan mükelleflere “İzaha Davet Yazısı” tebliğ eder. İzaha davet yazılarında aşağıdaki hususlar yer alır.

 İzaha davet yazısının tebliği tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ön tespitle ilgili olarak gerekli izahın yapılması ve yapılan izah sonucu Komisyonca, vergi ziyaına sebebiyet verilmediği ve beyanname verilmesini gerektirir bir durum bulunmadığının anlaşılması halinde söz konusu ön tespitle ilgili olarak vergi incelemesi ve takdir komisyonuna sevk işlemi yapılmayacağı,

 İzaha davet yazısının tebliği tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde izahta bulunulmaması halinde Vergi Usul Kanununun 370. maddesinde yer alan indirimli ceza uygulamasından yararlanılamayacağı ve mükellefin vergi incelemesine ya da takdir komisyonuna sevk edileceği,

 İzahın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde, hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için gecikme zammı oranında bir zamla (izah zammı) aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesileceği,

 İzahın yeterli görülmemesi halinde mükellefin vergi incelemesine ya da takdir komisyonuna sevk edilebileceği,

 Mükellefin, yapacağı izahı desteklemek amacıyla başta defter ve belgeler olmak üzere Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesi kapsamında her türlü delili sunabileceği,

 Davet konusu ön tespitle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu 371. maddede yer alan pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı.

İzahın Değerlendirilmesi

Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilenlerin madde hükümlerinden yararlanmaları için tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde yetkili komisyona izahta bulunmaları gerekmektedir. Süresinde yapılan izah, en geç 10 gün içinde değerlendirilerek sonuca bağlanır.

• Mükelleflerin izaha davet yazısında yer alan ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte izahta bulunması halinde; izahın yapıldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin,ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.

• Mükellefin ön tespite ilişkin vergi ziyaına neden olunmadığı yönündeki izahının komisyonca yeterli bulunması ve beyanname verilmesini veya vergi beyanının tamamlanmasını gerektirir bir durumun olmadığının değerlendirilmesi halinde, mükellef hakkında söz konusu tespitle ilgili olarak vergi incelemesine ve takdir komisyonuna sevk işlemi yapılmaz.

• Mükellefin yaptığı izahın komisyonca yeterli bulunmaması ve beyanname verilmesini gerektiren bir durumun bulunduğunun değerlendirilmesi halinde bu durum mükellefe bildirilir. Bunun üzerine, izahın yapıldığı tarihten itibaren 15 günlük süre sona ermeden mükellefçe; hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.

Yapılan izahın yeterli bulunmaması ve mükellefin yukarıda sayılan işlemleri gerçekleştirmemesi durumunda incelemeye veya takdire sevk işlemleri yapılır.

Katma Değer Vergisi İadesinde İzaha Davet Uygulaması

İzaha davet kapsamında, izahı kabul edilen mükellefler hakkında özel esaslar uygulanmayacaktır.

Mükellef tarafından söz konusu işlemin gerçekliğine yönelik sunulan karşı delillerin değerlendirilmesi, idari araştırmayı yürüten vergi dairesindeki müdür ve bir müdür yardımcısının da katılacağı üç kişilik bir komisyon tarafından yapılacaktır. Karşı deliller incelemeye başlanmış olması halinde inceleme elemanına, incelemeye başlanmamışsa ilgili komisyona sunulacaktır.

Yapılan izahın yeterli bulunmaması ve mükellefin Vergi Usul Kanunu 370. maddede öngörülen işlemleri gerçekleştirmemesi durumunda incelemeye veya takdire sevk edilen mükellefler özel esaslara alınacaktır.

İzaha Davet İle İlgili Diğer Hususlar

İzaha davet şartlarından herhangi birini taşımadığı anlaşılan mükelleflerin vergi beyannamelerini vermelerine engel bir durum bulunmamaktadır. Vergi incelemesine başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden beyannamelerini vermiş olanlara, ziyaa uğratılan vergi üzerinden Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesi gereği %50 oranında vergi ziyaı cezası kesilir.

İzaha davet kapsamında verilen beyanname üzerine tahakkuk eden vergiler ile izah zammının mükelleflerce maddede öngörülen 15 günlük süre içerisinde ödenmemesi durumunda %20 oranında kesilmiş olan indirimli ceza, %50 oranı esas alınarak ikmal edilir ve izah zammının gecikme faizine dönüştürülmesi işlemi yapılır.

İzaha davet kapsamında %20 oranında kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine mükellefler tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusunda bulunabilirler.

1 YORUM

Yorum Yap

Please enter your comment!
Please enter your name here